SUALTI RAGBİ VE HOKEYİNDE GÜVENLİK
Levent Çavaş* – Önder Dağlıoğlu**
*Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyokimya ABD., İZMİR, **Gaziantep Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, GAZİANTEP
Sualtı Sporları, Cankurtarma, Su Kayağı ve Paletli Yüzme Federasyonunca yaklaşık 10 yılı aşkın bir süredir ülkemizde organize edilmekte olan Sualtı Ragbi ve Hokeyine ilgi son yıllarda oldukça büyük bir artış kaydetmektedir (1). Her iki branşta kontak sporları olduklarından dolayı fiziksel egzersizin sualtında yapılan bu türlerinde güvenlik çok büyük önem taşımaktadır. Bu yazıda, her iki branşta karşılaşılabilecek muhtemel kazalar ve önleme yöntemlerine yönelik özet bilgiler yer almaktadır.
Sualtı Ragbisi 3,5-5 m derinlikteki bir havuzda topla 3 boyutta oynanan bir spor dalıdır. Sualtı Ragbi’sinde amaç dipte bulunan sepetlere topu atmak yani gol yapmaktır. Sualtı Hokeyi ise çapı yaklaşık 8 cm yüksekliği ise yaklaşık 3 cm olan bir pakla derinliği yaklaşık 2 m olan bir havuzda oynanan bir spor dalıdır. Sualtı Hokeyinde ise amaç pakı metalden yapılmış ve havuz dibinde yer alan bir kaleye stickler (tahta sopalar) yardımıyla atmaktır. Her iki spor dalı da Sualtı terminolojisinde ABC malzemeleri diye tabir edilen maske, palet ve şnorkelle oynanmaktadır. Takımlar 10 kişiden oluşmakta olup efora dayalı bir spor olduğu için oyun süresince sınırsız sayıda oyuncu değişimine izin verilmektedir. Suda 6 aktif oyuncu yer alırken 4 oyuncu değişim alanında yer almaktadır (CMAS kurallarına göre 5 değişim oyuncusuna izin verilmektedir). Sualtı Ragbi ve Hokeyinde her ne kadar katı kurallar yer alsa da kontak sporları olduğundan eğer antrenör ve sporcular bazı önlemler almazlarsa ciddi yaralanmalara rastlanabilir. Bu çalışmada Sualtı Ragbi ve Hokeyinde rastlanan muhtemel yaralanma kaynakları ve bunlara yönelik önlemler hakkında bilgiler verilecektir. Son 25 yıldır uluslar arası arenada bu sporlarda oldukça az yaralanmalara rastlansa da muhtemel yaralanma yaratacak durumlar ve önlemleri aşağıda belirtilmiştir :
1. Boyle-Mariotte yasası gereğince basınç ve hacim arasında ters bir ilişki bulunmaktadır. Dolayısıyla Sualtı Ragbisi ve Hokeyinde sporcular maç sırasında basınca maruz kalmaktadırlar. Kulaklar basınç sırasında ciddi tehlike altında bulunmaktadır. Sualtında iken mücadele sırasında rakibin kulağa istemsiz palet vuruşu, kollar, hatta top kapma için vurulan bir yumruk gibi herhangi bir darbe kulaktaki basıncı ciddi oranda arttıracağından kulak zarına zarar verebilir. Sporcuların kulaklarını korumaları için kulak korumalı bone giymeleri çok büyük bir önem taşımaktadır. Ülkemizde yapılan bazı müsabakalarda hala kulak korumalı bonesiz müsabakalara izin verilmesi sağlık açısından önemli bir sorun yaratabilir. Hakem komitesinin maçlar öncesi bu kontrolleri yapması çok büyük önem taşımaktadır.Öte yandan, sporcuların maç sırasında mücadele esnasında boneleri çıkmışsa kendi sağlıkları açısından bonelerini düzeltmeleri sağlıkları için önem taşımaktadır.
2. Sualtı Hokeyi ve Sualtı Ragbisinde kullanılan şnorkellerin, maskelerin ve paletlerin kesinlikle sivri-keskin uç içermemesi gerekmektedir. Her iki branşta kontak sporu olduğu için keskin ve sivri uç taşıyan malzemelerin müsabaka öncesi hakemler tarafından kontrol edilmesi gerekmektedir. Uzun süre kullanılan yıpranmış paletlerde bazı sivri-keskin kısımlar oluşmakta olup bu durum sporcuların derileri açısında bir tehlike unsuru oluşturmaktadır. Yapılan maçlarda hakemler tarafından maçlarda çok sıkı palet kontrollerinin yapılması sevindiricidir.
3. Sualtı Hokey ve Ragbisinde genital bölgelerin korunması bu bölgelere gelebilecek muhtemel darbeleri engellemek için büyük bir önem taşımaktadır. Özellikle erkek sporcular için “Jockstrap” diye isimlendirilen dış kısmı sert plastik iç kısmı ise yumuşak köpük benzeri materyalden yapılan koruyucu bu malzemelerin tüm erkek sporcuların kullanması gerekmektedir. Ancak bu malzeme oldukça sıkı bir mayo altına giyilmelidir. Aksi takdirde bu malzemede tehlike yaratabilir.
4. Sualtı Hokeyinde kullanılan sopalar nedeniyle eller ciddi tehlike altında bulunmaktadır. Bu durumu engellemek için eldivenlerin dış yüzeyine silikon dökülerek oldukça ucuz, kullanışlı ve darbeleri engelleyici bir malzeme yapılmış olacaktır.
5. Sualtı Ragbisinde kaleci rakip oyuncu tarafından enseden kavranıp kaleden kaldırılabilir. Ancak burada rakip oyuncunun kalecinin sağlığı açısından boyun bölgesini tutmadan, boyun bölgesinde herhangi rotasyon yapmadan, hareketini sadece enseden çekme şeklinde yapması gerekmektedir. Aksi takdirde çok büyük yaralanmalar ortaya çıkabilir. Nitekim Dr. Andresen ve arkadaşları Sualtı Ragbisinde hamulus ossis hamate kırığı vakasına dair bir makale yayınlamışlardır(2). Bu makale sualtı ragbi ve hokeyinde yayınlanan ilk yaralanma raporu olup umarız bu raporun bir son olma özelliği de olur.
6. Her iki spor dalı da çok ciddi yüklenmelere dayandığı için kardiak belirteçlerde yaptığımız çalışmalarda artış gözlenmektedir (3). Dolayısıyla bu sporları yapmak isteyen sporcu adaylarının mutlaka genel bir sağlık kontrolü sonrası bu sporları yapması önerilmelidir.
7. Bu sporun bilimsel temeller altında gelişmesi için antrenör gelişim seminerlerinin yapılması çok büyük önem taşımaktadır. Şu ana kadar bu spor üzerine bildiğimiz antrenörlere yönelik bir gelişim semineri yapılmasa da, konunun 10-11 Nisan 2004 tarihleri arasında Antalya’da yapılan VI.Sualtı Şurasında bir yuvarlak masa toplantısında ele alınması Federasyon yönetiminin bu konuda gelecek dönemde gerekli düzenlemeleri yapacağının bir göstergesi olabilir.
Ülkemizde sağlıklı ve heyecan dolu müsabakalar dileklerimizle...
1. SCSPF Resmi Web Sitesi, www.scspf.gov.tr
2. Andresen R., Radmer S., Scheufler O., Banzer D. (2001) Imaging and therapy of hamulus-ossis-hamati fracture. Rontgenpraxis 2001 54:114-9
3. Cavas L., Cavas B., Yurdakoc K. (2003) "Effects of underwater rugby on the activities of some serum marker enzymes" 12th Exercise Biochemistry Conference, 13-16 July 2003 Maastricht University, Maastricht, THE NETHERLANDS
yazarlar: Levent Cavas - Onder Daglioglu (Drama-GREECE)